« الاخبار المسعوديات » كه منسوب بماست و كتاب « وصل المجالس » آورده‌ايم . در كتاب « فنون المعارف و ما جرى فى الدهور السوالف » نيز جنگها و حوادث و زد و خوردها را كه از آغاز فتح در افريقيه بوده‌است آورده‌ايم با خبر موسى بن نصير و حكامى كه پس از او بوده‌اند تا بدوران رشيد كه حكومت آنجا به ابراهيم ابن اغلب بن سالم بن تميم بن سواده تميمى رسيد با خبر او و خبر فرزندانش كه پس از او بوده‌اند تا وقتى كه حكومتشان منقرض شد و ابو عبد الله شيعى دعوتگر ملقب به محتسب بر قلمروشان تسلط يافت و قيام او بكمك بربران كتامه و جنگها و زد و خوردها كه ميان او و خاندان اغلب بود و عاقبت كار را بدست عبيد الله داد و عبيد الله او را كشت . با سرگذشت عبيد الله و ساختن شهر مهديه و مكرر فرستادن سپاه براى تسخير مصر و گشودن آن كه بسال سيصد و دوم بود و وفات او كه ابو القاسم عبد الرحمن بجايش نشست ، و خروج ابو يزيد مخلد بن كيداد بربرى زناتى اباضى يفرنى نكارى بكمك اباضيه و جنگها كه ميان آنها و سپاه ابو القاسم بود و كسانى كه كشته شدند تا وقتى كه بر اكثر افريقيه تسلط يافت و ابو القاسم را در مهديه محاصره كرد تا همانجا بمرد ، با خروج پسر وى اسماعيل بن ابى القاسم و مقابلهء او با ابو يزيد و جنگها كه در ميانه بود و پراكنده شدن سپاه ابو يزيد و محاصرهء او بوسيلهء اسماعيل تا وقتى كه پنج روز مانده از محرم سال سيصد و سى و ششم ابو يزيد كشته شد و اينكه كشتگان آن جنگها آنچه بشمار آمد چهارصد هزار بود ، با وفات اسماعيل كه پس از او تاكنون حكومت با پسرش ابو تميم معد بن اسماعيل است ، اين همه در آن كتاب هست با اخبار ديگر كه بشرح و تفصيل در كتاب « تقلب الدول و تغير الاراء و الملل » آورده‌ايم . در اين مختصر فقط شمه‌ها و نخبه‌ها ميآوريم كه يادآورى كتابهاى سابق ما باشد .